Ανακοίνωση για την παράνομη επίδειξη και πώληση προστατευόμενου καρχαρία στην Ελληνική τηλεόραση

Δυστυχώς, και παρ’ όλες τις προσπάθειες ενημέρωσης του κοινού και των αρμόδιων αρχών για την ανάγκη προστασίας ειδών υπό εξαφάνισης γίναμε πάλι μάρτυρες τηλε-πώλησης ενός ακόμα προστατευόμενου βάσει της εθνικής νομοθεσίας είδους καρχαρία, με πρωταγωνιστές παρουσιαστές γνωστής πρωινής εκπομπής και τον Πρόεδρο του σωματείου ιχθυοπωλών.

Στις 18 Οκτωβρίου και στην πρωινή εκπομπή “HAPPY DAY”, είδαμε εμβρόντητοι τον Πρόεδρο του ανωτέρω σωματείου να παρουσιάζει ζωντανά ένα άτομο Εξαβράγχιου καρχαρία (Hexanchus griseus) σε ιχθυοπωλείο της Αθήνας αφού πρώτα εξήγησε πως ο καρχαρίας είχε αλιευθεί τυχαία από μηχανότρατα στα ανοιχτά της Λήμνου. Μάλιστα, ο κ. Πρόεδρος λανθασμένα προσδιόρισε το άτομο αυτό σαν Καρχαρία Προσκυνητή ή Σαπουνά (Cetorhinus maximus) μετά από ερώτηση της παρουσιάστριας, μπερδεύοντας φανερά τον Εξαβράγχιο καρχαρία (που είναι είδος αυστηρά προστατευόμενο με βάση το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981). Εξάλλου και τα άτομα του Καρχαρία Προσκυνητή ή Σαπουνά προστατεύονται αυστηρά, βάσει της Ευρωπαϊκής και της διεθνούς νομοθεσίας και συμβάσεων που έχει κυρώσει η χώρα μας, και φυσικά υποχρεούται να εφαρμόζει. Δυστυχώς, το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι το πρώτο, αντίστοιχες παρουσιάσεις έχουν γίνει και σε άλλες τηλεοπτικές εκπομπές στο παρελθόν.

Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και όσα αναφέρονται ρητώς στο ΠΔ 67/1981 ειδικά για τον Εξαβράγχιο καρχαρία: «…απαγορεύεται αυστηρά ο φόνος, η απόπειρα φόνου, η κακοποίηση, ο τραυματισμός, η πρόκληση βλάβης, η κατοχή, η  σύλληψη, η ταρίχευση, η αγορά, η πώληση, η μετακίνηση και η εξαγωγή τους…» δεν μπορούμε να αντιληφθούμε:

  1. πως ο καρχαρίας εκφορτώθηκε σε ιχθυόσκαλα και δεν κατασχέθηκε από το τοπικό λιμεναρχείο με την επιβολή των ανάλογων διοικητικών προστίμων από την στιγμή που δεν ενημερώθηκε έγκαιρα η τοπική λιμενική αρχή.
  2. και πως ο κ. Πρόεδρος τηλε-πωλεί δημόσια προστατευόμενο από την εθνική νομοθεσία είδος προς 4,60€ το κιλό, δίνοντας μάλιστα συνταγές προς τους ενδιαφερόμενους και δηλώνοντας ότι γενικά συμβαίνουν συλλήψεις μεγαλόσωμων καρχαριών, οι οποίες σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και εφόσον είναι τυχαίες πρέπει να δηλώνονται στις λιμενικές αρχές και τα άτομα που έχουν συλληφθεί να κατάσχονται από αυτές, ενώ σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται η πώλησή τους.

Τέλος, σε σχέση με το συγκεκριμένο περιστατικό θα θέλαμε να σταθούμε στις απόψεις του κ. Προέδρου του Σωματείου Ιχθυοπωλών, σχετικά με την αφαίρεση και πώληση  πτερυγίων καρχαριών στην Ασιατική αγορά, οι οποίες στερούνται οποιασδήποτε επιστημονικής βάσης. Η αφαίρεση των πτερυγίων των καρχαριών αποτελεί μια ιδιαίτερα καταστρεπτική αλιευτική πρακτική που έχει οδηγήσει σε τεράστια μείωση, αν όχι στην κατάρρευση, τους  πληθυσμούς πολλών ειδών καρχαριών. Ο κ. Πρόεδρος οφείλει να ενημερωθεί σχετικά με την σχετική αλιευτική Ευρωπαϊκή νομοθεσία, που ήδη από το 2013 (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 605/2013), απαγορεύει αυστηρά την αφαίρεση πτερυγίων καρχαριών επί του σκάφους και την απόρριψη του υπόλοιπου σώματος, από όλα τα σκάφη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς αποτελεί μια μη βιώσιμη πρακτική που υποβαθμίζει σημαντικά την προστασία ιδιαίτερα ευάλωτων ειδών από την αλιευτική υπερεκμετάλλευση.

Οι καρχαρίες αποτελούν οργανισμούς ιδιαίτερης σημασίας όντας ανώτεροι θηρευτές και ακρογωνιαίοι λίθοι της δομής και της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Είναι από τους αρχαιότερους οργανισμούς των θαλασσών με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη νοημοσύνη και κοινωνική δομή. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα αποτελούν το πλέον παρεξηγημένο θαλάσσιο είδος, κυρίως λόγω αβάσιμων και αντιεπιστημονικών στερεοτύπων κινηματογραφικών ταινιών και αφηγήσεων στα μέσα ενημέρωσης στα οποία παρουσιάζονται ως «άμυαλοι και αδυσώπητοι θηρευτές». Η αντίληψη του κοινού, σε συνδυασμό με τα βιολογικά χαρακτηριστικά τους (πολύ χαμηλούς αναπαραγωγικούς ρυθμούς; 2-4 μικρά ανά έτος, εκτεταμένη διάρκεια ζωής) και τις σοβαρότατες απειλές που αντιμετωπίζουν, εξαιτίας της αλιείας, της ρύπανσης και της υποβάθμισης των θαλάσσιων ενδιαιτημάτων έχουν οδηγήσει σε τεράστια μείωση των πληθυσμών τους παγκοσμίως. Στην πρόσφατη έκθεσή του, ο IUCN συμπεραίνει ότι περισσότερο από το 50% των καρχαριών της Μεσογείου κινδυνεύουν με κατάρρευση του πληθυσμού τους, χαρακτηρίζοντας τη Μεσόγειο ως το πιο επικίνδυνο μέρος στον κόσμο για καρχαρίες. Στις ελληνικές θάλασσες εντοπίζονται 39 είδη καρχαριών (από το σύνολο των 47 της Μεσογείου) με 11 από αυτά να έχουν χαρακτηριστεί ως απειλούμενα με εξαφάνιση στη Κόκκινη Λίστα του IUCN (4 καταγράφονται ως Κρισίμως

Κινδυνεύοντα, 3 ως Κινδυνεύοντα και 4 ως Τρωτά). Μια σειρά νομοθετημάτων, κυρωμένων διεθνών συμφωνιών, συνθηκών και ευρωπαϊκών οδηγιών προστατεύουν τους καρχαρίες στη Μεσόγειο αλλά και την Ελλάδα. Σε εθνικό επίπεδο, σημαντικότερη σχετική νομοθεσία είναι το Π.Δ. 67/1981, «Περί προστασίας της αυτοφυούς χλωρίδας και άγριας πανίδας», σύμφωνα με το οποίο για δύο είδη καρχαριών, (Εξαβράγχιος Hexanchus griseus και ο Επταβράγχιος καρχαρίας, Heptranchias perlo) «απαγορεύεται αυστηρά ο φόνος, η απόπειρα φόνου, η κακοποίηση, ο τραυματισμός, η πρόκληση βλάβης, η κατοχή, η σύλληψη, η ταρίχευση, η αγορά, η πώληση, η μετακίνηση και η εξαγωγή τους» που όπως έχουμε τονίσει και σε επιστολή μας στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων δεν συμπεριλαμβάνεται στον οδηγό αναγνώρισης καρχαριών που εξέδωσε η Γενική Διεύθυνση Βιώσιμης Αλιεία τον Ιούλιο του 2016.

Σε διεθνές επίπεδο η Ελλάδα έχει κυρώσει τις Συμβάσεις της Βαρκελώνης, της Βέρνης και της Βόννης, τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, τη Σύμβαση CITES (Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων με Εξαφάνιση Ειδών), καθώς και τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 72/2016 του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δυστυχώς όμως, όπως επιβεβαιώνεται και από το προχθεσινό γεγονός, η ισχύουσα νομοθεσία σε αρκετές περιπτώσεις δεν τηρείται με αποτέλεσμα τα αυξανόμενα περιστατικά αλίευσης προστατευόμενων ειδών καρχαριών αλλά και περιστατικά παράνομης διάθεσής/πώλησης
τους στην αγορά. Όπως επανειλημμένως έχει τονίσει η iSea, η ανάγκη ενημέρωσης κοινού, αλιέων αλλά και των μεσαζόντων στις διαδικασίες εμπορίας, μεταποίησης και πώλησης σχετικά με το καθεστώς προστασίας αλλά και τη βιολογία και οικολογία των διαφόρων ειδών καρχαριών που εντοπίζονται στις ελληνικές θάλασσες είναι επιτακτική!

Η παράνομη αλίευση καρχαριών στις ελληνικές θάλασσες, αλλά ακόμα περισσότερο η προκλητική επίδειξη τους ως τρόπαια, υποβαθμίζει σημαντικά την προστασία τους, και προωθεί απαράδεκτα πρότυπα για την αντίληψη της άγριας ζωής και ειδικά των χαρισματικών και μοναδικών αυτών κορυφαίων θηρευτών.

Η προστασία και η διατήρηση του φυσικού πλούτου της χώρας μας για τις επόμενες γενιές είναι υπόθεση όλων μας!!!