ΣΚΟΠΟΣ

Ο σκοπός

Το υδάτινο περιβάλλον ως πολύτιμη κληρονομιά θα πρέπει να προστατεύεται και να αποκαθίσταται ώστε να διατηρείται η βιοποικιλότητα και να εξασφαλίζεται η πολυμορφία και η δυναμική των υδάτινων μαζών για είναι καθαρές, υγιείς και παραγωγικές. Σκοπός μας είναι 1) να συμβάλλουμε στην προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων ευαισθητοποιώντας την πολιτεία, τους διαχειριστές και την κοινή γνώμη για λήψη μέτρων εκεί όπου ασκούνται μη ορθολογικές δράσεις, 2) να επαγρυπνούμε και να ενημερώνουμε για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα υδάτινα οικοσυστήματα 3) να συμβάλλουμε με τεχνογνωσία στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης στοχεύοντας στην κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική ευημερία.  Μπορείς να βρείς περισσότερες πληροφορίες στο καταστατικό μας.

Τι κάνουμε
Δραστηριοποιούμαστε σε τρείς κύριους πυλώνες που αξιολογούν την κατάσταση των υδάτινων οικοσυστημάτων:

 1. Αλιεία

Βιώσιμη εκμετάλλευση αποθεμάτων
Η αλιεία και υδατοκαλλιέργεια θα πρέπει περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά να είναι βιώσιμες και να εξασφαλίζουν στο διηνεκές αφενός υγιή διατροφή, αφετέρου ευημερία στις αλιευτικές κοινότητες. Η εφαρμογή του Κώδικα Υπεύθυνης Αλιείας οδηγεί στην Οικοσυστημική Προσέγγιση στην Αλιεία (EAF), η οποία αποτελεί μια διαδικασία διαχειριστικών σχεδίων (risk based) τα οποία όμως καλύπτουν τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης, όπου λαμβάνονται υπόψη κατά κύριο λόγο οι οικολογικές και περιβαλλοντικές παράμετροι, αλλά και οι ανθρώπινες και κοινωνικές συνιστώσες. Σύμφωνα με τον ορισμό του FAO στην οικοσυστημική προσέγγιση η αλιεία θα πρέπει να σχεδιάζεται, να αναπτύσσεται και να διαχειρίζεται με τέτοιον τρόπο, ώστε να αντιμετωπίζει τις πολλαπλές ανάγκες και επιθυμίες των κοινωνιών και ποτέ να μην διακινδυνεύει το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών να ωφελούνται από τα αγαθά και υπηρεσίες που το θαλάσσιο οικοσύστημα παρέχει.

Η οικοσυστημική προσέγγιση στην εφαρμογή της συντελεί με εργαλείο τη συμμετοχικότητα και τον καθορισμό προτεραιοτήτων πάντα με βάση την προληπτική προσέγγιση και στη συνέχεια την προσαρμοστική στη λήψη των καλύτερων δυνατών αποφάσεων/μέτρων που επιτρέπονται από τα υπάρχοντα δεδομένα.

Σήμερα τα περισσότερα αποθέματα της Μεσογείου βρίσκονται σε κακή κατάσταση. Άμεσα λοιπόν απαιτούνται μέτρα ώστε τα αποθέματα, εφόσον αυτό είναι εφικτό, να επανέλθουν σε υγιή κατάσταση.

Στόχος μας είναι να συνεργαστούμε με τους επιστημονικούς φορείς και να συμβάλλουμε στην εξάπλωση της σημασίας της λήψης μέτρων ευαισθητοποιώντας την κοινή γνώμη.

Απορριπτόμενα και υποχρέωση εκφόρτωσης 
Η απόρριψη αλιεύματος (νεκρά η ζωντανά) είναι η πρακτική της απόρριψης στη θάλασσα μη επιθυμητού αλιεύματος είτε γιατί αυτά είναι μικρά σε μέγεθος είτε γιατί ο αλιέας δεν έχει ποσόστωση, ή για να τηρούνται ορισμένοι κανόνες σχετικά με τη σύνθεση των αλιευμάτων. Η νέα ΚΑΠ απαγορεύει την πρακτική των απορρίψεων και επιβάλλει υποχρεωτική εκφόρτωση η οποία θα εφαρμοστεί σταδιακά από το 2015 έως το 2019. Το καινούργιο αυτό καθεστώς, το οποίο για τη Μεσόγειο αφορά τα μικρά και μεγάλα πελαγικά καθώς επίσης και σε αλιεύματα από βιομηχανική αλιεία, είναι αμφιλεγόμενο και έχει προκαλέσει αναστάτωση στην επιστημονική αλλά και την επαγγελματική κοινότητα.

Η δράση μας θα αφορά τη διάχυση της νέας νομοθεσίας, την παρακολούθηση της εφαρμογής της και την καταγραφή προβλημάτων και κοινωνικο-οικονομικών επιπτώσεων που πιθανόν θα προκύψουν.

Ερασιτεχνική αλιεία
Η ερασιτεχνική αλιεία στην Μεσόγειο αλλά και στην Ελλάδα, αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς προκαλώντας ανησυχία για το μέγεθος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει στα αποθέματα και στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Η πιο κοινή μέθοδος εκτίμησης των αποθεμάτων στηρίζεται σε δεδομένα εκφορτώσεων αλιευμάτων χωρίς να συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και οι εκφορτώσεις της ερασιτεχνικής αλιείας γεγονός που έχει προκαλέσει παγκόσμια συζήτηση για την αξιοπιστία των εκτιμήσεων. Η Ελλάδα είναι μια χώρα με εκτεταμένη ακτογραμμή που σε συνδιασμό με την μορφολογία τους κάνει την παρακολούθηση της ερασιτεχνικής αλιείας ιδιαίτερα απαιτητική έως ακατόρθωτη. Σε άλλες Μεσογειακές χώρες όπου έχουν γίνει μελέτες έχει παρατηρηθεί εκτεταμένη παράνομη αλιεία από ερασιτέχνες αλιείς κυρίως υπερψαριάς (αλίευση περισσότερων από τα επιτρεπόμενα κιλά) με σημαντικές κοινωνικο-οικονομικές συνέπειες για τους επαγγελματίες αλιείς. Μέχρι σήμερα λίγα είναι γνωστά για την ερασιτεχνική αλιεία στην χώρα, για τα είδη στόχους αλλά και για το ποσό της βιομάζας που αφαιρείται από την δραστηριότητα. Θεωρούμε ότι είναι επιτακτική ανάγκη η παρακολούθηση της ερασιτεχνικής αλιείας με στόχο την ενσωμάτωση της στις μεθόδους εκτιμήσεις των αποθεμάτων. Η δράση μας θα αφορά την επικοινωνία της νομοθεσίας στους ερασιτέχνες αλιείς, την ευαισθητοποίησή τους σε θέματα που αφορούν την υγεία των αποθεμάτων αλλά και τη συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς (Υπουργεία, Ινστιτούτα κ.α.) με στόχο τη συνεισφορά της iSea στην δημιουργία ενός εθνικού προγράμματος παρακολούθησης της ερασιτεχνικής αλιείας στην Ελλάδα.

2. Ξενικά είδη

Ξενικά είδη ονομάζονται τα είδη που εμφανίζονται πέρα από τη περιοχή εξάπλωσης με την οποία έχουν συνδεθεί ιστορικά και εισέρχονται και σε καινούργιους θώκους προκαλώντας πολλές φορές ανισορροπία. Η απειλή που συνιστούν αυτά τα είδη για την αυτόχθονη βιοποικιλότητα μπορεί να πάρει διάφορες μορφές, όπως σοβαρές επιπτώσεις στη δομή και λειτουργία των οικοσυστημάτων μέσω μεταβολής του οικοτόπου, θήρευσης, ανταγωνισμού, μετάδοσης ασθενειών, αντικατάστασης ιθαγενών ειδών, καθώς και γενετικών επιδράσεων με υβριδισμό. Επιπλέον, σε λίγες περιπτώσεις έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι ορισμένα είδη μεταναστεύουν φυσιολογικά αντιδρώντας σε περιβαλλοντικές αλλαγές (Λεσεψιανοί μετανάστες).

Η ΕΕ εξέδωσε τον Καν. 1143/2014 σύμφωνα με τον οποίο τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται να λάβουν μέτρα, τα οποία εστιάζονται στους παρακάτω τύπους παρέμβασης

  • Παρεμπόδιση εξάπλωσης
  • Γρήγορη ανίχνευση με καταγραφή της εξάπλωσης τους
  • Τη διαχείριση

Η δράση μας θα είναι σε συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα, στην καταγραφή της παρουσίας και κατανομής των ξενικών ειδών και των Λεσσεψιανών μεταναστών στις Ελληνικές θάλασσες και στην ενημέρωση της κοινής γνώμης. Παράλληλα θα καταβάλλουμε προσπάθειες προκειμένου να καταγράψουμε, ερμηνεύσουμε, περιγράψουμε και προτείνουμε τρόπους αξιοποίησης των ειδών που μεταφέρθηκαν στις Ελληνικές θάλασσες λόγω περιβαλλοντικών αλλαγών (π.χ.) λεσεψιανά είδη)

3. Άνθρωπος και Υδάτινα Οικοσυστήματα

Το νερό είναι πηγή ζωής για τον άνθρωπο και τον πλανήτη. Τα υδάτινα οικοσυστήματα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας για την επιβίωση και την εξέλιξη συμβάλλοντας σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία των κοινωνιών όπως τις γνωρίζουμε σήμερα. Η σχέση του ανθρώπου με τα υδάτινα οικοσυστήματα εξελισσόταν μαζί με τον ίδιο τον άνθρωπο και άλλαζε από εποχή σε εποχή. Η διερεύνηση αυτών των σχέσεων στο χρόνο αποτελεί ένα νέο καινοτόμο κλάδο της επιστήμης που μπορεί να συμβάλλει αποτελεσματικά στην εξεύρεση λύσεων για το σήμερα. Στην iSea πιστεύουμε πως η μελέτη της αλληλεπίδρασης που είχαν ιστορικά οι ελληνικές τοπικές κοινωνίες με τα υδάτινα οικοσυστήματα μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των κοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με την προστασία και τη διαχείριση και να συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη αποτελεσματικότερων πρακτικών.

4. Υδάτινα απορρίμματα

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλες αλλαγές προερχόμενες απο τις ανθρώπινες δραστηριότητες, πραγματοποιούνται στον πλανήτη. Ειδικότερα τα θαλάσσια οικοσυστήματα υφίστανται εξαιρετικές πιέσεις. Μια από τις πιο εμφανείς είναι η έντονη παρουσία και η μεγάλη αφθονία των απορριμμάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η Marine Strategy Framework Directive (MSFD, 2008/56 / ΕΚ) θεσπίζει ένα πλαίσιο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το οποίο τα κράτη μέλη, πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την επίτευξη ή τη διατήρηση καλής περιβαλλοντικής κατάστασης (GES) των θαλάσσιων υδάτων τους μέχρι το 2020. Η καλή κατάσταση των υδάτων βασίζεται σε 11 ποιοτικούς περιγραφείς, οι οποίοι αναφέρονται στο παράρτημα I της MSFD. Ο περιγραφέας 10 (D 10) αφορά τα θαλάσσια απορρίμματα και ορίζει, πως στόχος για την επίτευξη της καλής υγειάς των θαλάσσιων υδάτων είναι η πρόληψη για την μείωση της εισόδου επιπλέον απορριμμάτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα και η μείωση του συνολικού ποσού των απορριμμάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον. Προσδιορίζει επίσης τις ερευνητικές ανάγκες, τις προτεραιότητες και τις στρατηγικές για την υποστήριξη της εφαρμογής του περιγραφέα 10 (D 10). Καθοριστικό κομμάτι της στρατηγικής είναι η βελτίωση της γνώσης και η πραγματοποίηση εξειδικευμένων ερευνών, για την συγκέντρωση δεδομένων αναφορικά με την αφθονία των πλαστικών και μικροπλαστικών στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Η iSea στα πλαίσια της πολιτικής και των δράσεων της επικεντρώνεται στην παρακολούθηση της συγκέντρωσης των απορριμμάτων, στον προσδιορισμό της αφθονίας τους και των πηγών παραγωγής τους. Παράλληλα επιδιώκει την καλύτερη κατανόηση της βλάβης που προκαλείται, πραγματοποιώντας ερευνητικές δράσεις σε συνεργασία με επιστημονικούς φορείς. Επιπλέον στόχος της iSea για τα θαλάσσια απορρίμματα είναι η δημιουργία ενημερωτικών προγραμμάτων για το κοινό και η συνεργασία με κρατικούς και τοπικούς φορείς για την από κοινού αντιμετώπιση του φαινομένου.