Θαλάσσια λιβάδια και η ενδεχόμενη υποβάθμισή τους υπό την επέκταση των ιχθυοκαλλιεργειών στον Αργολικό Κόλπο

Πρόσφατα ευρήματα αναδεικνύουν πως η απουσία των οικοτόπων από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τις Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) εντείνει τις ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων υδατοκαλλιεργειών στην περιοχή.

Η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος τοπικών φορέων, που επιδιώκουν να κατανοήσουν καλύτερα την κατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της περιοχής τους σε μια περίοδο αυξημένου σχεδιασμού για την ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών. Η πρωτοβουλία υποστηρίχθηκε από το Argosaronic Environment Foundation και το Rauch Foundation, σε συνεργασία με την Katheti, με την επιστημονική υλοποίηση να πραγματοποιείται από την iSea.

Στο πλαίσιο αυτό και σε συνέχεια προηγούμενων καταγραφών που ξεκίνησαν το 2022, η έρευνα επικεντρώθηκε στη χαρτογράφηση των λιβαδιών Ποσειδωνίας και άλλων ειδών θαλάσσιας βλάστησης σε κρίσιμες περιοχές του Αργολικού Κόλπου, συμβάλλοντας στην κάλυψη ενός σημαντικού κενού γνώσης για την περιοχή.

Στην πιο πρόσφατη έρευνα, η iSea χαρτογράφησε λεπτομερώς 18,29 εκτάρια λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) και Κυμοδόχης (Cymodocea nodosa), κι αξιολόγησε την ιστορική παρουσία τους κοντά σε υφιστάμενες ή προβλεπόμενες ζώνες ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών, μέσω συνδυασμού επιτόπιας έρευνας κι ανάλυσης πολλαπλών πηγών δεδομένων, όπως οι διαθέσιμες δορυφορικές εικόνες που χρονολογούνται έως και 50 χρόνια πριν.

Λαμβάνοντας υπόψιν τα ιστορικά στοιχεία υποδηλώνεται η υποβάθμιση, έως κι εξαφάνιση λιβαδιών, λόγω μακροχρόνιων εντατικών δραστηριοτήτων υδατοκαλλιέργειες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο κλειστός Κόλπος Βουρλιάς, όπου πλέον το υπόστρωμα αποτελείται αποκλειστικά από λάσπη κι άμμο, σε σημεία όπου ιστορικά υποδηλώνεται η παρουσία θαλάσσιου λιβαδιού πριν από την υδατοκαλλιέργεια.

Ένα ακόμα από τα βασικά και πιο ανησυχητικά ευρήματα της έρευνας αποτελεί η σημαντική επικάλυψη των λιβαδιών με τις σχεδιαζόμενες ΠΟΑΥ της περιοχής. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις επιστημονικές συστάσεις, οι μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας θα πρέπει να διατηρούν ελάχιστη απόσταση 800 μ. από τα όρια των λιβαδιών Ποσειδωνίας, ενώ οι επιπτώσεις των υδατοκαλλιεργειών σε αυτά εκτείνονται έως και 3χλμ από τους κλωβούς, από την άλλη, οι επιπτώσεις των εγκαταστάσεων στο είδος Cymodocea nodosa δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς.

Παρά τις προτεινόμενες αυτές αποστάσεις, στο Ακρωτήριο Θυνί σχεδόν ολόκληρο το λιβάδι Ποσειδωνίας (13,28 εκτάρια) βρίσκεται εντός της ζώνης επιρροής των 3 χλμ από τις ιχθυοκαλλιέργειες, ενώ οι εγκαταστάσεις εντοπίζονται ακόμη και σε απόσταση 300 μ. από το συγκεκριμένο λιβάδι. Στην περιοχή μάλιστα από το Ακρωτήριο Μπουρνιά έως το Ακρωτήριο Φωκιανό σχεδιάζονται κλωβοί ακόμη και σε απόσταση μόλις 100 μ. από τμήμα Ποσειδωνίας. Επιπλέον, το θαλάσσιο λιβάδι Κυμοδόχης που χαρτογραφήθηκε στην περιοχή πλησίον του Όρμου Βουρλιά περιλαμβάνεται σχεδόν ολόκληρο σε απόσταση μικρότερη των 800 μ. από τις ιχθυοκαλλιέργειες.

Αν και οι εξεταζόμενες περιοχές δεν εμπίπτουν σε κάποιο καθεστώς θεσμικής προστασίας, η έντονη αναπτυξιακή πίεση του Αργολικού και η κλίμακα προτεινόμενης αύξησης της παραγωγής (έως και κατά 4,5 φορές) κι επέκτασης των ιχθυοκαλλιεργειών (έως και κατά 35 φορές), σε συνδυασμό με τα ήδη καταγεγραμμένα φαινόμενα υποβάθμισης των οικοτόπων που φιλοξενεί, καθιστούν επιτακτική την προστασία τους. Δεδομένης της οικολογικής σημασίας των θαλάσσιων λιβαδιών και των κρίσιμων οικοσυστημικών υπηρεσιών που παρέχουν, η επιστημονική γνώση οφείλει να αποτελέσει οδηγό για έναν βελτιωμένο σχεδιασμό προς την πρόληψη της περαιτέρω υποβάθμισής τους.

Η γνώση που αποκτήθηκε αναδεικνύει τον ελλιπή σχεδιασμό επέκτασης των ιχθυοκαλλιεργειών στην περιοχή κι ενισχύει τις διεκδικήσεις της τοπικής κοινότητας για ορθότερη διαχείριση των πολύτιμων οικοσυστημάτων της περιοχής. Οι νέες εγκαταστάσεις και η επέκταση υφιστάμενων οφείλουν να εφαρμοστούν στη βάση των ελάχιστων προτεινόμενων αποστάσεων από τα θαλάσσια λιβάδια και οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων να εντάξουν τα λιβάδια της περιοχής και να συμπεριλάβουν ενισχυμένα μέτρα παρακολούθησης και διαχείρισης.

Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι, χωρίς βελτιωμένο σχεδιασμό και προστασία, είναι πιθανή η περαιτέρω υποβάθμιση αυτών των οικοτόπων, με συνέπειες για τη θαλάσσια ζωή, την αλιεία και τις παράκτιες κοινότητες.

Σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα, σας προσκαλούμε να παρακολουθήσετε την παρουσίαση των πρόσφατων αυτών ευρημάτων και να συμμετάσχετε στην ανοιχτή συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 24 Απριλίου, 17.30-20.30, στo Κτίριο της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Νότιας Πελοποννήσου, στο Άστρος.

Βρείτε την πρόσφατη έκθεση εδώ.

Μάθετε περισσότερα για το πρόγραμμα «Reposidonia στον Αργοσαρωνικό Κόλπο» εδώ.

Για περισσότερες πληροφορίες: Κυριακή Πυλωρίδου, Υπεύθυνη προγραμμάτων, iSea kyriaki.pyloridou@isea.com.gr