Σε μαζικούς εκβρασμούς ζιφιών φαίνεται δυστυχώς ότι θα καταλήξει το αρχικό περιστατικό των τριών ζιφιών (Ziphius cavirostris) που εκθαλασσώθηκαν στα ΒΔ της Κέρκυρας. Δύο εχθές, στην παραλία Αρίλλα και Άγιος Γόρδιος, κι ένας ακόμα σήμερα το πρωί, με τα σενάρια επιβίωσής τους να μην είναι αισιόδοξα.
Οι αγγελοκαρχαρίες είναι από τα πιο απειλούμενα είδη καρχαριών παγκοσμίως και στη Μεσόγειο συναντάμε τρία είδη από αυτούς; την Ακανθόρινα Squatina aculeata, τη Ματόρινα Squatina oculata και τον Αγγελοκαρχία ή Ρίνα Squatina squatina. Και τα τρία αυτά είδη αξιολογούνται ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα σύμφωνα με τον κόκκινο κατάλογο απειλούμενων ειδών της IUCN, κυρίως ως αποτέλεσμα της υπερεκμετάλλευσης τους από την αλιεία.
Nέα δημοσίευση για τον σημαντικό ρόλο της Επιστήμης των Πολιτών στην παρακολούθηση της εξάπλωσης των εισβολικών ειδών στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Η μελέτη εστιάζει σε πέντε μη-αυτόχθονα είδη (τον πολύχαιτο Branchiomma luctuosum, τη γαρίδα Saron marmoratus και τα ψάρια Lutjanus argentimaculatus, Oxyurichthys petersii και μια ομάδα ατόμων ψαριών του ίδιου γένους (Abudefduf saxatilis/vaigiensis/troschelii), καθώς και σε ένα νεο-αυτόχθονο είδος (Seriola fasciata) σε Ελλάδα και Κύπρο.
Η εργασία έρχεται να αναθεωρήσει και να ενημερώσει τη μέχρι τώρα κατανομή τους στις περιοχές εισβολής, συμβάλλοντας έτσι στη μελέτη μεγάλης κλίμακας και καλά καθορισμένων προτύπων κατανομής ξενικών ειδών που εξαπλώνονται στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Κοινή τοποθέτηση 15 περιβαλλοντικών οργανώσεων με αφορμή το περιστατικό με τον ζιφιό.
Η ιστορία του μικρού ζιφιού που έφθασε στα νερά της Αττικής σε κρίσιμη κατάσταση ήταν δραματική μεν, λόγω της κατάληξης του ζώου, όμως αφήνει μια σειρά από συμπεράσματα και μαθήματα που είναι σημαντικό να επισημανθούν και τα οποία αφορούν στην περίθαλψη και προστασία των απειλούμενων ειδών ζωής και εν τέλει στην αποτελεσματική διατήρηση των οικοτόπων τους.
Ως αρχική τοποθέτηση, οι 15 περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν θερμές ευχαριστίες στους επιστήμονες και ειδικευμένους εθελοντές που προσέφεραν γενναίες προσπάθειες για τη σωτηρία του ζιφιού. Αν και οι αρχικές ενδείξεις, από τις πρώτες κιόλας μέρες, δεν άφηναν ελπίδες θεραπείας, εντούτοις ο αγώνας που δόθηκε αλλά και η πάνδημη αγωνία για την τύχη του ήταν ειλικρινείς, συγκινητικές και ελπιδοφόρες για το μέλλον και την προφορά επιστημόνων και των φορέων της κοινωνίας των πολιτών στη προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας στη χώρα μας.
Με αφορμή το περιστατικό αυτό, οι οργανώσεις επισημαίνουν τις εξής προτεραιότητες:
Άμεση οργάνωση της περίθαλψης άγριων ζώων: Η πολιτεία πρέπει επιτέλους να δει σοβαρά το θέμα της περίθαλψης άγριων ζώων στην Ελλάδα. Η άγρια ζωή είναι πολύτιμος εθνικός αλλά και υπερεθνικός πλούτος. Δεκαετίες τώρα, η δραστηριότητα αυτή επιτελείται από εθελοντικές οργανώσεις χωρίς κρατική στήριξη και βασίζεται στη σκληρή δουλειά ανθρώπων που έχουν αφιερωθεί στον σκοπό αυτόν. Οι οργανώσεις της περίθαλψης, πέραν των διασώσεων συγκεκριμένων ατόμων άγριων ζώων, συλλέγουν εδώ και χρόνια πολύτιμα δεδομένα για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Η πολιτεία πρέπει να υποστηρίξει ουσιαστικά τη λειτουργία των υπαρχόντων κέντρων περίθαλψης, που εδώ και δεκαετίες προσφέρουν πολύτιμο έργο, και να προχωρήσει στην δημιουργία ορισμένων νέων, για τις ανάγκες που δεν καλύπτονται από τα υπάρχοντα, με βάση τη γεωγραφία της χώρας, την προσβασιμότητα και άλλα κριτήρια, και πάντα σύμφωνα με τις διατάξεις, τις προδιαγραφές και τους κανονισμούς για την αναγνώριση και τα κριτήρια λειτουργίας των κέντρων περίθαλψης.
Επείγουσα προστασία των βιοτόπων των κητωδών: Η χώρα είναι απαραίτητο να σεβαστεί τον μοναδικό φυσικό πλούτο που φιλοξενεί και να προστατεύσει αποτελεσματικά τους βιοτόπους των σπάνιων και ευάλωτων ειδών, όπως των κητωδών, και πρωτίστως την Ελληνική Τάφρο, η οποία στις μέρες μας απειλείται από τις παραχωρήσεις σε πετρελαϊκές για εξορύξεις υδρογονανθράκων αλλά και από άλλες πολλαπλές σημαντικές πιέσεις.
Βιώσιμος σχεδιασμός για τον θαλάσσιο χώρο: Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός να προτάξει την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και όχι την επιβάρυνσή του με προβλέψεις για δραστηριότητες μεγάλου ρυπαντικού αποτυπώματος και κινδύνου για ατυχήματα.
Εθνικά σχέδια δράσης ειδών προτεραιότητας: Τόσο το εθνικό σχέδιο δράσης για τα κητώδη, όσο και όλα τα σχέδια που εκκρεμούν, είναι απαραίτητο να εγκριθούν και η εφαρμογή τους να υποστηριχθεί με τον απαραίτητο διοικητικό συντονισμό, πόρους και με ανοιχτή και διαφανή συμβολή όλων των σχετικών και έμπειρων ερευνητικών και ακαδημαϊκών φορέων και οργανώσεων.
Έμφαση στους φυσικούς οικοτόπους και τις περιοχές Natura: Είναι πλέον επιτακτική ανάγκη να τεθεί ως εθνική προτεραιότητα η ολοκλήρωση των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών και η θέσπιση μέτρων διατήρησης και προστασίας των περιοχών Natura. Υπενθυμίζεται ότι την εκπλήρωση αυτής της εθνικής υποχρέωσης έναντι του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ η Ελλάδα την καθυστερεί αδικαιολόγητα εδώ και μια δεκαετία, ενώ τον Δεκέμβριο του 2020 εκδόθηκε και σχετική καταδικαστική απόφαση από το Δικαστήριο της ΕΕ.
Οι οργανώσεις:
1.ΑΝΙΜΑ
2.Αρίων
3.Αρκτούρος
4.ΑΡΧΕΛΩΝ
5.Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού
6.Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης
7.Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
8.Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών
9.Καλλιστώ
10.Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης
11.Greenpeace
12.iSea
13.MEDASSET
14.ΜΟm
15.WWF Ελλάς
Στο πλαίσιο του έργου «Γνωρίζω-Συμμετέχω-Προστατεύω το Περιβάλλον», η iSea και το Green Tank σας προσκαλούν σε webinar με θέμα: «Ρύπανση από πλαστικά: Επιστήμη και Δεδομένα» και στόχο την ενημέρωση των συμμετεχόντων σχετικά με τα πιο πρόσφατα δεδομένα για τα πλαστικά απορρίμματα. Read more
Σύμφωνα με τη νέα επικαιροποιημένη Εθνική Λίστα Χονδριχθύων της Ελλάδας, που συνέταξε η iSea σε συνεργασία με την Ομάδα Ειδικών για τους Καρχαρίες της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας της Φύσης (IUCN) για τη Μεσόγειο και Έλληνες ερευνητές, στη χώρα μας εντοπίζονται 61 είδη χονδριχθύων (1 χίμαιρα, 34 καρχαρίες και 26 βάτοι) με επιβεβαιωμένη παρουσία. Read more
Στο πλαίσιο του έργου «Γνωρίζω-Συμμετέχω-Προστατεύω το Περιβάλλον», η iSea και το Green Tank σας προσκαλούν σε webinar με θέμα: «Βιοποικιλότητα: Επιστήμη και Δεδομένα» και στόχο την ενημέρωση των συμμετεχόντων σχετικά με τα πιο πρόσφατα δεδομένα για την απώλεια βιοποικιλότητας. Read more
Στο πλαίσιο του έργου «Γνωρίζω-Συμμετέχω-Προστατεύω το Περιβάλλον», η iSea και το Green Tank σας προσκαλούν σε webinar με θέμα: «Κλιματική Αλλαγή: Επιστήμη και Δεδομένα» και στόχο την ενημέρωση των συμμετεχόντων σχετικά με τα πιο πρόσφατα δεδομένα για την κλιματική κρίση.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το webinar εδώ. Read more
Δυστυχώς, πάλι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα δημοσίευμα που εξυμνεί ως «Απίστευτη ψαριά!» την παράνομη αλιεία ενός προστατευόμενου είδους τον Εξαβράγχιο ή Εξακαρχαρία (SBL), είδος που συνιστάται προστατευόμενο από την ελληνική νομοθεσία. Τα φαινόμενα αλίευσης Εξαβράγχιων καρχαριών είναι πολύ συχνά στην Ελλάδα και κατά καιρούς μάλιστα έρχονται στο φως της δημοσιότητας φωτογραφίες από ιχθυαγορές όπου πωλούνται, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που παρουσιάζονται ως «γαλέοι», άλλο είδος δηλαδή, ή ως «εξαιρετικοί μεζέδες».
Καταγράφοντας συστηματικά τα φαινόμενα αυτά και έχοντας αναπτύξει στενή συνεργασία με αλιείς και αρμόδιες αρχές, πιστεύουμε ότι τις περισσότερες φορές τέτοια περιστατικά και δημοσιεύματα πηγάζουν από την άγνοια που επικρατεί τόσο στους αλιείς, όσο και στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές, ως προς τη νομοθεσία και την αναγνώριση ειδών αντίστοιχα.
Στο πλαίσιο αυτό διεξάγουμε το πρόγραμμα Συμμαχία για Συμβίωση ΙΙ, κατά το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπεται η ευαισθητοποίηση του κοινού από τη μεριά των καταναλωτών, αλλά και η ενδυνάμωση της αλιευτικής κοινότητας και των αρμόδιων αρχών για την αντιμετώπιση του φαινόμενου της παρεμπίπτουσας αλιείας και την προστασία των ευάλωτων ειδών. Η ανταπόκριση από αυτές τις προσπάθειες είναι θετική, καθώς όλο και περισσότεροι αλιείς ενημερώνονται και απελευθερώνουν όχι μόνο τα είδη που προστατεύονται, αλλά και είδη που είναι ευάλωτα, γιατί κατανοούν ότι δε νοείται ένα υγιές οικοσύστημα χωρίς τους κορυφαίους θηρευτές του όπως είναι οι καρχαρίες.
Σε αυτό το πλαίσιο μάλιστα αναπτύχθηκε ένας Οδηγός Πολίτη, στον οποίο μπορείτε να βρείτε ποια είναι η αρμόδια αρχή που πρέπει να απευθυνθείτε, σε περίπτωση που έρθετε σε επαφή με ένα περιστατικό παράνομης αλιείας, εμπορίας ή επίδειξης ενός προστατευόμενου είδος καρχαρία, βάτου ή θαλάσσιας χελώνας.
Τέλος, με το ίδιο σκεπτικό έχει αναπτυχθεί και ο Οδηγός Αναγνώρισης που απευθύνεται σε αλιείς και λιμενικές αρχές και περιλαμβάνει όλα τα είδη καρχαριών, βάτων και χιμαιρών που βρίσκονται στις ελληνικές θάλασσες, δίνοντας πληροφορίες τόσο για την αναγνώρισή τους όσο και για το καθεστώς διατήρησής τους αλλά και προστασίας τους.
Ελπίζουμε στο μέλλον να μη δούμε άλλα τέτοια περιστατικά ούτε και αναδημοσιεύσεις τους με «επαίνους».
Βρείτε τον Οδηγό Πολίτη
Βρείτε τον Oδηγό Aναγνώρισης
Βρείτε το άρθρο από το περιστατικό στην Κέρκυρα
Οι χονδριχθείς (καρχαρίες, σαλάχια και χίμαιρες) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο θαλάσσιο περιβάλλον, παρέχοντας σταθερότητα στις δομές και τις λειτουργίες των παράκτιων και ωκεάνιων οικοσυστημάτων.
Σήμερα, σχεδόν οι μισοί καρχαρίες και βάτοι της Μεσογείου απειλούνται με εξαφάνιση, κυρίως λόγω της παρεμπίπτουσας αλιείας (μη σκόπιμα αλιεύματα). Εντούτοις, η έρευνα για τους χονδριχθύες, ιδίως στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι περιορισμένη.
Στο πλαίσιο του προγράμματος M.E.C.O και του έργου ELIFE LIFE, αξιοποιήσαμε δεδομένα ανοικτής πρόσβασης από προγράμματα επιστήμης των πολιτών, βάσεις δεδομένων ανοικτής πρόσβασης GBIF και OBIS, επιστημονική βιβλιογραφία, καθώς και από το Εθνικό Πρόγραμμα Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων της ΕΕ για την Κύπρο για να παρουσιάσουμε μια αναθεωρημένη εθνική λίστα με όλα τα είδη με επιβεβαιωμένη παρουσία στις θάλασσες της Κύπρου. Την επιστημονική δημοσίευση ηγήθηκε το Marine and Environmental Research Lab και η iSea σε συνεργασία με το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών και άλλους φορείς από την Ελλάδα, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η έρευνα παρήγαγε σημαντικά δεδομένα για τη διαχείριση και διατήρηση των χονδριχθύων όπως η παρουσία τριών ειδών (Dalatias licha, Taeniurops grabatus, και Squatina aculeata) για την Κύπρο, σημαντικά στοιχεία για το κρισίμως κινδυνεύον είδος, μαυρορινόβατος, (Glaucostegus cemiculus) στη Μεσόγειο, και πιθανές μεταναστευτικές διαδρομές για άλλα είδη.
Η ενημερωμένη λίστα της Κύπρου περιέχει 32 είδη καρχαριών και 28 είδη βάτων.
Η δημοσίευση είναι σε ανοιχτή πρόσβαση και μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ.