iNaturalist Greece, το νέο μέλος του παγκόσμιου Δικτύου iNaturalist!

/in ,

Από σήμερα ξεκινά επίσημα η λειτουργία του iNaturalist Greece, με την Ελλάδα να γίνεται το νεότερο μέλος του παγκόσμιου Δικτύου iNaturalist!

Το iNaturalistGR είναι η «πύλη» της Ελλάδας στον κόσμο του iNaturalist και διαχειρίζεται από την iSea με την υποστήριξη του  Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας.

Στόχος του iNaturalistGR είναι η αύξηση της κατανόησης και του ενδιαφέροντος των πολιτών για τη βιοποικιλότητα, τη φυσική ιστορία και το περιβάλλον της Ελλάδας. Επιπλέον, αποσκοπεί και στη δημιουργία μιας υψηλού επιπέδου βάσης δεδομένων βιοποικιλότητας η οποία θα είναι χρήσιμη για τους επιστήμονες που εργάζονται για τη διατήρηση και την προστασία της τοπικής βιοποικιλότητας στη χώρα μας.

Αν έχετε ήδη εγγραφεί στο iNaturalist μπορείτε εύκολα να συνδεθείτε με το iNaturalistGR μέσα από τις ρυθμίσεις λογαριασμού σας. Αν δεν είστε ακόμα μέλη της παγκόσμιας κοινότητας του iNaturalist, μπορείτε να γίνετε σήμερα επιστήμονες πολίτες δημιουργώντας ένα λογαριασμό στο iNaturalistGR και ξεκινώντας να καταγράφετε τη βιοποικιλότητα που υπάρχει γύρω σας!

Βρείτε το Δελτίο Τύπου εδώ

Βρείτε την επίσημη ανακοίνωση από το iNaturalist.

Νέα επιστημονική δημοσίευση για τη γνώση και τη στάση των Ελλήνων σε σχέση με τη θαλάσσια ρύπανση από πλαστικά και την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα πλαστικά μιας χρήσης

/in ,

Στο πλαίσιο της καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη ρύπανση από πλαστικά και μικροπλαστικά στις ελληνικές θάλασσες, #zeroplastic, διερευνήθηκε η γνώση και η στάση του ελληνικού κοινού απέναντι στη θαλάσσια ρύπανση από πλαστικά και την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα πλαστικά μιας χρήσης, αναλύοντας τα ευρήματα ενός ερωτηματολογίου.

Το ζήτημα της θαλάσσιας ρύπανσης από πλαστικά επισημαίνεται από τους επιστήμονες και στην Ελλάδα, έχει ήδη διεξαχθεί η διαβούλευση κι έχει ψηφιστεί η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα πλαστικά μιας χρήσης. Ωστόσο, τα ευρήματα της μελέτης μας έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες δεν ήταν ενημερωμένοι σχετικά με το ζήτημα της θαλάσσιας πλαστικής ρύπανσης, ούτε σχετικά με την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα πλαστικά μιας χρήσης. Παρ’ όλα αυτά, εξέφρασαν θετικές στάσεις, συμπεριλαμβανομένης της προθυμίας τους να πληρώσουν και να δράσουν προκειμένου να μειώσουν τα πλαστικά τους απορρίμματα.

Λαμβάνοντας υπόψιν τα αποτελέσματα της μελέτης, προτείνονται περισσότερες ενέργειες για την προώθηση της Οδηγίας, με στόχο τόσο την προώθηση της ενεργούς συμμετοχής του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, όσο και στην αποτελεσματική εφαρμογή της. Επιπλέον, προτείνεται η ένταξη του ζητήματος των μικροπλαστικών στην τυπική εκπαίδευση.

Βρείτε την πλήρη δημοσίευση και τα αποτελέσματά της εδώ.

Ενίσχυση της Προστασίας των Αγγελοκαρχαριών στο Νότιο Αιγαίο – Συνοπτική Παρουσίαση (Layman’s report)

/in ,

Τα τρία είδη Αγγελοκαρχαριών (ρίνες) που εντοπίζονται στη Μεσόγειο και την Ελλάδα, η Ακανθορίνα (Squatina aculeata), η Ματορίνα (S. oculata) και ο Αγγελοκαρχαρίας (S. squatina), έχουν αξιολογηθεί ως Κρισίμως Κινδινεύοντα (CR) στην Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της Διεθνούς Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (IUCN). Πρόσφατες καταγραφές από αγγελοκαρχαρίες στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα υποδεικνύουν ότι η περιοχή του Νοτίου Αιγαίου πιθανόν είναι πολύ σημαντική για τους πληθυσμούς τους στη Μεσόγειο.

Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα «Ενίσχυση της Προστασίας των Αγγελοκαρχαριών στο Νότιο Αιγαίο» στοχεύει στον εντοπισμό σημαντικών περιοχών για τα τρία είδη, την υποβολή προτάσεων για τη βελτίωση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και τη διοργάνωση σεμιναρίων εκπαίδευσης για την κατάρτιση των αρμόδιων αρχών, των τοπικών φορέων και των αλιέων.

Για τον εντοπισμό περιοχών με μεγάλη πιθανότητα εμφάνισης Αγγελοκαρχαριών, και λόγω έλλειψης εκτεταμένων δεδομένων πεδίου, πραγματοποιήθηκε μια διαδικασία μοντελοποίησης από την οποία προέκυψαν τρεις κρίσιμες περιοχές για τα τρία είδη:

η περιοχή του νησιωτικού συμπλέγματος των Κυκλάδων,
το νοτιοανατολικό τμήμα του Αιγαίου και, ειδικότερα, η ζώνη μεταξύ τω νησιών Σάμου και Ρόδου,
οι ακτές της Βόρειας Κρήτης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της παραπάνω ανάλυσης, εκδόθηκε μια Συνοπτική Παρουσίαση (Layman’s report) που συμπεριλαμβάνει τα αποτελέσματα που προέκυψαν καθώς και μια σειρά προτάσεων οι οποίες αποσκοπούν στη βελτίωση της διατήρησης και προστασίας των Αγγελοκαρχαριών του Αιγαίου.

Το πρόγραμμα υλοποιείται από την iSea, με την συνεργασία της Shark Trust, την υποστήριξη του Angel Shark Project και με τη χρηματοδότηση του Shark Conservation Fund.

Βρείτε το σχετικό Δελτίο Τύπου εδώ.

Βρείτε, τη σχετική Συνοπτική Παρουσίαση  εδώ.

 

Απόφαση έγκρισης του εκπαιδευτικού προγράμματος της iSea για τα Υδάτινα Απορρίμματα

/in ,

Οι εκπαιδευτικές επισκέψεις που πραγματοποιεί η iSea σε σχολεία όλων των βαθμίδων γενικής εκπαίδευσης και ειδικής αγωγής έλαβε έγκριση υλοποίησης από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής για το σχολικό έτος 2020- 2021.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στοχεύει στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των μαθητών για το ζήτημα των υδάτινων απορριμμάτων.

Περισσότεροι από 2000 μαθητές σε όλη την Ελλάδα έχουν ήδη συμμετάσχει στις δράσεις της iSea και ενημερώθηκαν για τις επιπτώσεις των πλαστικών απορριμμάτων και των μικροπλαστικών.

Για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των μαθητών αξιοποιείται το υλικό και οι δραστηριότητες που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο της εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη ρύπανση από πλαστικά και μικροπλαστικά, #zeroplastic.

Το εκπαιδευτικό υλικό δημιουργήθηκε με την υποστήριξη της Ocean Care.

Βρείτε τη σχετική έγκριση εδώ.

Απόφαση έγκρισης του εκπαιδευτικού προγράμματος «Γίνε kookoonari: ένα βιωματικό πρόγραμμα για τη δημιουργία σχολείων μηδενικών απορριμμάτων»

/in

Την έγκριση από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής για την υλοποίηση του στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση έχει λάβει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Γίνε kookoonari: ένα βιωματικό πρόγραμμα για τη δημιουργία σχολείων μηδενικών απορριμμάτων».

Το πρόγραμμα στοχεύει στην προώθηση της μείωσης των απορριμμάτων μέσα από βιωματικά εργαστήρια και εκπαιδευτικές δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους!

Κατά το προηγούμενο έτος το πρόγραμμα υλοποιήθηκε πιλοτικά στο 10ο Νηπιαγωγείο Κομοτηνής με τη συμμετοχή μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων. Οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε δράσεις για την υιοθέτηση πρακτικών μείωσης των απορριμμάτων στο σχολείο, αλλά και το σπίτι! Οι μαθητές συμμετείχαν σε παιχνίδια και δράσεις διοργανώνοντας εκδηλώσεις με μειωμένα απορρίμματα και κάνοντας κομποστοποίηση, αλλά και οι γονείς συμμετείχαν σε βιωματικά εργαστήρια παίρνοντας ιδέες για την επαναχρησιμοποίηση υλικών.

Βρείτε τη σχετική έγκριση εδώ.

Βρείτε πληροφορίες για το #kookoonari εδώ.

Με εξαφάνιση κινδυνεύουν οι καρχαρίες και οι βάτοι της Μεσογείου

/in ,

Μια διεθνής ομάδα θαλάσσιων βιολόγων, με την συμμετοχή της iSea, δημοσίευσε σήμερα μια επιστολή με τίτλο «Οι καρχαρίες και οι βάτοι της Μεσογείου απαιτούν δράση» στο γνωστό επιστημονικό περιοδικό Science. Το άρθρο παρουσιάζει ορισμένα χρήσιμα στοιχεία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και το ευρύ κοινό σχετικά με ένα από τα πιο επίκαιρα ζητήματα της Μεσογείου: την αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, καθώς και την προστασία των καρχαριών και των βάτων που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

«Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν πετύχει αυτό που η πολιτική πίεση και η διπλωματία δεν έχουν καταφέρει ακόμη», επισημαίνει ο Καθηγητής Marco Milazzo,  Καθηγητής Οικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο και πρώτος συγγραφέας του άρθρου. «Η πρόσφατη δημοσίευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εικόνων και βίντεο προστατευόμενων καρχαριών να πωλούνται στις αγορές του Monastir και της Kelibia στην Τυνησία, είχε ως επακόλουθο αρκετοί τοπικοί και διεθνείς οργανισμοί να προβούν σε επίσημη διαμαρτυρία κατά της κυβέρνησης της Τυνησίας. Ευτυχώς, η απάντηση δεν καθυστέρησε σημαντικά και εν αναμονή της επανεξέτασης της εθνικής νομοθεσίας, η κυβέρνηση της Τυνησίας κοινοποίησε ένα έγγραφο σε όλες τις τοπικές αρχές της χώρας με στόχο την εφαρμογή απαγόρευσης της αλιείας, της εκφόρτωσης και της εμπορίας διαφόρων ειδών καρχαριών και βάτων υπό υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης στη Μεσόγειο».

Τα πρόσφατα μέτρα που ελήφθησαν από την κυβέρνηση της Τυνησίας αποτελούν ένα πρώτο βήμα που ενδεχομένως να συμβάλλει στην αλλαγή της αλιευτικής πολιτικής και σε άλλες χώρες της Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένων πολλών χωρών της ΕΕ, οι οποίες συγκαταλέγονται μεταξύ των κυριότερων εξαγωγέων και εισαγωγέων αλιευτικών προϊόντων ελασμοβράγχιων  παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον πρόσφατα δημοσιευμένο χάρτη πορείας της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η αλλαγή πολιτικής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει δράσεις για  την αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, ελέγχους σε λιμάνια και βιομηχανίες μεταποίησης, αύξηση της ιχνηλασιμότητας και της ασφάλειας των θαλασσινών (είδη καρχαριών πωλούνται συχνά ως ξιφίες σε Ιταλία και Ελλάδα, ενώ προστατευόμενα είδη πωλούνται εσκεμμένα με λανθασμένη σήμανση), καθώς και τη δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών για την προστασία των καρχαριών και των βάτων που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

Kαρχαρίες και σαλάχια, που έχουν αξιολογηθεί ως Κινδυνεύοντα (EN) και Κρισίμως Κινδυνεύοντα (CR), σύμφωνα με την Μεσογειακή Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της Διεθνούς Ένωσης της Προστασίας της Φύσης (IUCN), εκφορτώνονται σε λιμάνια και διατίθενται στο εμπόριο σε χώρες της Μεσογείου, πολλά από τα οποία είναι και προστατεύμενα είδη. Το σπάνιο είδος Ρινόβατος (Rhinobatos rhinobatos) (A) στη Λιβύη, το Πλατυσέλαχο (Gymnura altavela) (B) και ο Ρυγχοκαρχαρίας (Isurus oxyrinchus) (C) στην Ελλάδα.

«Στη Μεσόγειο Θάλασσα, η στοχευμένη αλιεία καρχαριών και βάτων διεξάγεται κατά παράδοση από χώρες της Βόρειας Αφρικής, αποτελώντας ένα σημαντικό εμπόδιο στην αποτελεσματική προστασία τους εδώ και δεκαετίες. Τα παράκτια ύδατα της Βόρειας Αφρικής φιλοξενούν ένα μεγάλο αριθμό ειδών ελασμοβράγχων, εκ των οποίων το 50% κινδυνεύει με εξαφάνιση”, επισημαίνει ο Δρ. Carlo Cattano, ερευνητής στον ζωολογικό σταθμό Anton Dohrn στη Σικελία.

«Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία του FAO, η Τυνησία διαθέτει τον μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο της Βόρειας Αφρικής για την αλίευση ελασμοβράγχιων μετά τη Λιβύη, ενώ οι χώρες της Βόρειας Αφρικής εκφορτώνουν το 70% των αλιευμάτων ελασμοβράγχιων στη Μεσόγειο. Ωστόσο, τα δεδομένα αυτά δε λαμβάνονται υπόψη σε μεγάλο βαθμό», συμπληρώνει ο Yποψήφιος Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Πατρών και Υπεύθυνος Προγραμμάτων Αλιείας της iSea, Ιωάννης Γιώβος.

Η πολιτική αστάθεια της περιοχής σε συνδυασμό με την πρόσφατη πανδημία έχουν περιορίσει σημαντικά την οικονομία των χωρών της Βόρειας Αφρικής, με τον τουρισμό να καταρρέει. «Υπάρχει μια παρατηρηθείσα αύξηση της παράνομης αλιείας σε αυτές τις χώρες, λόγω της υψηλότερης ζήτησης για κρέας καρχαρία, της αλιείας για ιδιοκατανάλωση και της ζήτησης από την Ασιατική αγορά. Όλα τα παραπάνω, θέτουν τα ελασμοβράγχια σε ακόμα μεγαλύτερο κίνδυνο εξαφάνισης σε σχέση με πριν και επιβάλλεται να δράσουμε πριν είναι αργά», συμπεραίνει η Δρ. Sara Al Mabruk, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Omar Almukhtar στη Λιβύη και ιδρύτρια της περιβαλλοντική οργάνωσης Marine Biology Libya.

Milazzo M., Cattano C., Al Mabruk S.A.A., Giovos I. (2021) Mediterranean sharks and rays need action. Science, 371(6527), pp. 355-356. DOI: 10.1126/science.abg1943

LINK: https://science.sciencemag.org/content/371/6527/355.2

Το πρόγραμμα «Fishing For Litter» συνεχίζεται και για το 2021!

/in

Σε συνέχεια της επιτυχημένης πορείας του προγράμματος «Fishing For Litter», το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη και η περιβαλλοντική οργάνωση iSea ανακοινώνουν τη συνέχεια του για το έτος 2021 σε όλα τα λιμάνια που ήδη υλοποιείται (Αλεξανδρούπολη, Βόλο, Θεσσαλονίκη και Καβάλα), καθώς και την επέκτασή του στο Ηράκλειο, τη Λέσβο, την Πάτρα, τα Χανιά και τη Χίο.

Κατά τον Οκτώβριο-Δεκέμβριο του 2019, το «Fishing For Litter» υλοποιήθηκε πιλοτικά στα λιμάνια της Νέας Μηχανιώνας και της Καβάλας με τη συμμετοχή 8 αλιευτικών σκαφών. Το 2020, το πρόγραμμα συνεχίστηκε, με τη συμμετοχή συνολικά 18 αλιευτικών σκαφών στα λιμάνια της Αλεξανδρούπολης, του Βόλου, της Θεσσαλονίκης και της Καβάλας.

Κύριοι στόχοι του προγράμματος αποτελούν η ευαισθητοποίηση της αλιευτικής βιομηχανίας και η αλλαγή των πρακτικών διαχείρισης των απορριμμάτων αλιευτικής βιομηχανίας, η απομάκρυνση θαλάσσιων απορριμμάτων, καθώς και η συλλογή δεδομένων για τη θαλάσσια ρύπανση του πυθμένα σε βάθη που δεν μπορούν να προσεγγιστούν εύκολα με άλλα μέσα. Τα δεδομένα που συλλέγονται συμβάλλουν στην υλοποίηση της Οδηγίας-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008/56/ΕΚ).

Βρείτε το σχετικό Δελτίο Τύπου εδώ.

Περίπου το 1/3 των καρχαριών και των βάτων παγκοσμίως κινδυνεύουν με εξαφάνιση

/in ,

Σύμφωνα με τη νέα έκθεση για την Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της Διεθνής Ένωσης Προστασίας της Φύσης/IUCN (IUCN Red List of Threatened Species) 35.765 είδη απειλούνται με εξαφάνιση, από τα 128.918 που αξιολογήθηκαν.

Συνολικά αξιολογήθηκαν οι πληθυσμοί περισσότερων από 420 ειδών εκ των οποίων 154 απειλούνται με εξαφάνιση. Μεταξύ αυτών εντοπίζονται και είδη που συναντάμε στη Μεσόγειο, αλλά και την Ελλάδα, όπως το Galeorhinus galeus (GAG), Γαλέος Δροσίτης ή Σκυλογαλέος και το Chimaera monstrosa (CMO), Χίμαιρα. Ενώ, από τα 200 είδη που δεν ήταν δυνατό να αξιολογηθούν το 2014, λόγω έλλειψης στοιχειών, 57 αξιολογήθηκαν ως απειλούμενα στην πιο πρόσφατη έκθεση.

Το είδος καρχαρία Carcharhinus obsoletus, το οποίο περιγράφηκε επίσημα το 2019, προστέθηκε στη λίστα ως Κρισίμως Κινδυνεύον (Πιθανώς εξαφανισμένο), καθώς η τελευταία φορά καταγράφηκε είναι το 1934. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

Το δημοσιεύθηκε το 2009 και περιλαμβάνει 63 είδη χονδριχθύων εκ των οποίων οι πληθυσμοί των 50 δεν έχουν αξιολογηθεί, λόγω έλλειψης δεδομένων. Με βάση πρόσφατη έρευνα υπολογίζεται πως το μεγαλύτερο μέρος των πληθυσμών των ειδών που έχουν αξιολογηθεί ως Ανεπαρκώς Γνωστά (Data Deficient, DD),το μεγαλύτερο μέρος δηλαδή των πληθυσμών των ειδών που εντοπίζονται στις ελληνικές θάλασσες, ανήκουν σε μια από τις κατηγορίες κίνδυνου και απειλούνται με εξαφάνιση.

Η iSea και η Ομάδα Ειδικών για τους Καρχαρίες της IUCN (Shark Specialist Group, SSG) έχει αναλάβει την προετοιμασία και τη σύνταξη της Εθνικής Λίστας των Χονδριχθύων της Ελλάδας σε συνεργασία με Έλληνες ερευνητές. Ωστόσο, αυτό αποτελεί ένα πρώτο βήμα, καθώς με βάση τα παραπάνω στοιχεία αποτελεί επιτακτική ανάγκη να συνταχθεί εκ νέου η Κόκκινη Λίστα των Χονδριχθύων στην Ελλάδα.

Απροστάτευτα οικοσυστήματα σε υψηλή τηλεθέαση

/in ,

Χιλιάδες θεατές παρακολούθησαν το βράδυ της Δευτέρας, 7 Δεκεμβρίου 2020, στην τηλεοπτική εκπομπή του καναλιού STAR “Greece’s Next Top Model (GNTM) 3”, τροχοφόρα να κινούνται σε παραλίες της Ελαφονήσου.

Η Ελαφόνησος, λόγω της ιδιαίτερα υψηλής οικολογικής της αξίας, έχει ενταχθεί στο δίκτυο των προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου Natura 2000 ως Ζώνη Ειδικής Διατήρησης με ονομασία «Περιοχή Νεάπολης και Νήσος Ελαφόνησος» και κωδικό GR2540002.

Καθώς η κίνηση μηχανοκίνητων οχημάτων εκτός οδικού δικτύου στον αιγιαλό και τις αμμοθίνες απαγορεύεται ρητά από τη νομοθεσία, 17 περιβαλλοντικοί φορείς υπέβαλαν καταγγελία προς τον εισαγγελέα και τις αρμόδιες υπηρεσίες ζητώντας τους να πράξουν τα δέοντα στο πλαίσιο των καθηκόντων τους. Ελπίζουμε στη θετική ανταπόκριση των αρμοδίων, καθώς και στην ορθή ενημέρωση του κοινού για τη διαφύλαξη της αξίας της περιοχής και την προώθηση του σεβασμού στα μέτρα προστασίας της.

Βρείτε το Δελτίο Τύπου εδώ.

 

Επανεξέταση της διαχείρισης των θαλάσσιων ξενικών ειδών στη Μεσόγειο

/in ,

Mελέτη με την συμμετοχή της iSea, από επικεφαλής Κύπριους και Έλληνες επιστήμονες προτείνει την πλήρη επανεξέταση της διαχείρισης των θαλάσσιων ξενικών ειδών στη Μεσόγειο Θάλασσα

Ως αλλόχθονα ή ξενικά είδη χαρακτηρίζονται οι οργανισμοί εκείνοι που η παρουσία τους σε ένα οικοσύστημα οφείλεται σε εκούσια, ή ακούσια ανθρώπινη δραστηριότητα και όχι στη φυσική εξάπλωση τους.

Στη Μεσόγειο βρίσκονται περισσότερα από 800 ξενικά είδη, τα οποία εισέρχονται και εξαπλώνονται ανεξέλεγκτα, κατά κύριο λόγο από τη Διώρυγα του Σουέζ. προκαλώντας σε πολλές περιπτώσεις σημαντικές ζημιές στα τοπικά οικοσυστήματα, στην τοπική οικονομία ακόμα και στην ανθρώπινη υγεία. Ωστόσο υπάρχουν και ξενικά είδη που μπορεί να προσφέρουν οφέλη π.χ. για την αλιεία ή να αντικαθιστούν χαμένες οικολογικές λειτουργίες ή να ενισχύουν βιολογική πολυπλοκότητα των οικοσυστημάτων. Η διακοπή της εξάπλωσης τέτοιων ειδών είναι ουσιαστικά αδύνατη ειδικά με τα εργαλεία που διαθέτουμε σήμερα.

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο γνωστό περιοδικό ‘Journal of Environmental Management’- με επικεφαλής την Marine and Environmental Research (MER) Lab στην Κύπρο, σε συνεργασία με επιστήμονες από ελληνικούς οργανισμούς όπως η iSea, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε, το Πανεπιστήμιο του Πλύμουθ (Ηνωμένο Βασιλείο) και το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ (Αυστραλίας) έρχεται να προτείνει θεσμικές αλλαγές στην προσέγγιση και διαχείριση των θαλάσσιων ξενικών ειδών στην Μεσόγειο.

Με σκοπό την αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων, η μελέτη προτείνει την ανάλυση κόστους-οφέλους του κάθε είδους, καθώς μια σειρά θεσμικών μεταρρυθμίσεων με στόχο τη βιώσιμη, είτε τη μη βιώσιμη εκμετάλλευση των ξενικών ειδών, ανάλογα με τις επιπτώσεις που έχει το καθένα για το οικοσύστημα.

Για παράδειγμα, στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν αντιληπτά οφέλη, προτείνεται η θεσμοθέτηση της ενεργητική υπεραλίευσης τους, όπως η προώθηση μέσα από συγκεκριμένες άδειες ερασιτεχνικής αλιείας με κίνητρα, ακόμη και οικονομικά. Προτείνονται επίσης επενδύσεις στην αγορά και αξιοποίηση των προϊόντων από ξενικά είδη, ανάπτυξη νέων προϊόντων και προώθηση του τουρισμού που σχετίζεται με την αλιεία τους. Παράλληλα, η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία της επένδυσης σε φυσικές λύσεις, όπως η προστασία των θηρευτών τους, η ενίσχυση των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και η δυνατότητα στους αυτοδύτες να απομακρύνουν συγκεκριμένα χωροκατακτητικά είδη.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η εφαρμογή των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων θα μετατρέψει τα ξενικά είδη σε πηγή εισοδήματος και τροφής βοηθώντας στην εκπλήρωση νομοθεσιών και στόχων, όπως ο Στόχος Αειφόρου Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών 14 κ.α.

Ο Περικλής Κλείτου, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στην Κυπριακή εταιρεία MER Lab, δήλωσε: «Οι θαλάσσιοι πόροι της Μεσογείου δεν διαχειρίζονται βιώσιμα. Αν και πολλά ξενικά είδη είναι καταστροφικά για το οικοσύστημα, είναι λανθασμένο να θεωρούμε πως όλα τα ξενικά είδη έχουν το ίδο αποτέλεσμα. Ορισμένα είδη έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή μας εδώ και δεκαετίες διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στην ισορροπία του οικοσυστήματος και της αλιείας. Σε ορισμένα μέρη της ανατολικής Μεσογείου ενδέχεται να αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ των αλιευμάτων. Είναι σημαντικό αυτά τα είδη να διαχειρίζονται ορθά. Παράλληλα, είδη που οδηγούν σε καταστροφές πρέπει να καταπολεμούνται και θεωρούμε ότι οι ερασιτέχνες ψαράδες και οι δύτες, μαζί με τους επαγγελματίες αλιείς μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την προσπάθεια. Οι λύσεις που προτείνουμε θα δημιουργήσουν ένα πλαίσιο βασισμένο στο οικοσύστημα για την προώθηση της αλιευτικής βιωσιμότητας στην περιοχή».

Ο συν-συγγραφέας Iωάννης Γιώβος, από την περιβαλλοντική οργάνωση iSea πρόσθεσε: «δε μπορούμε να μιλάμε για καταπολέμηση των ξενικών ειδών χωρίς ταυτόχρονα να προστατεύουμε τους πιθανούς αυτόχθονους θηρευτές τους πολλοί από τους οποίους κινδυνεύουν με εξαφάνιση στη Μεσόγειο λόγω της υπεραλίευσης. Τα ξενικά είδη εκτός από πρόβλημα, με τα κατάλληλα μέτρα και θεσμικές αλλαγές μπορούν να αποτελέσουν κινητήριο μοχλό για την αειφορική διαχείριση των αποθεμάτων και ανάσα για τα μεσογειακά οικοσυστήματα, αλλά αυτό απαιτεί γενναίες κινήσεις σε εθνικό, μεσογεικαό και ευρωπαϊκό επίπεδο»

Βρείτε την πλήρη δημοσίευση εδώ: Kleitou et al: Fishery Reforms for the Management of Non-Indigenous Species – βρίσκεται στο περιοδικό Journal of Environmental Management, doi: 10.1016 / j.jenvman.2020.111690.