Η Κύπρος φιλοξενεί έναν από τους πιο σπάνιους και απειλούμενους θησαυρούς της Μεσογείου
Τρίτη 15 Ιουλίου 2025
26 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Αγγελοκαρχαριών
Κύπρος φιλοξενεί έναν από τους πιο σπάνιους και απειλούμενους θησαυρούς της Μεσογείου
Η 26η Ιουνίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Αγγελοκαρχαριών, μια ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση για τη διατήρηση ενός από τα πιο απειλούμενα γένη καρχαριών στον κόσμο. Οι αγγελοκαρχαρίες (Squatina spp.) δεν είναι μόνο μοναδικά θαλάσσια είδη, αλλά και εντελώς παρεξηγημένα. Το επίπεδο σώμα τους συχνά τους κάνει να συγχέονται με τα σαλάχια, όμως πρόκειται για καρχαρίες, με ιδιαίτερο σχήμα.
Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί και τα τρία είδη αγγελοκαρχαριών που απαντώνται στη Μεσόγειο: ο αγγελοκαρχαρίας ή ρίνα (Squatina squatina), η ματορίνα (Squatina oculata) και η ακανθορίνα (Squatina aculeata). Και τα τρία αυτά είδη είναι αυστηρά προστατευόμενα από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, ενώ οι μεσογειακοί τους πληθυσμοί έχουν αξιολογηθεί ως Κρισίμως Κινδυνεύοντες (Critically Endangered) από τη Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN), με τη μείωση του πληθυσμού να εκτιμάται στο 80% ενώ σε ορισμένες περιοχές της Μεσογείου έχουν παρατηρηθεί τοπικές εξαφανίσεις.
Οι αγγελοκαρχαρίες είναι εξαιρετικά σημαντικοί για τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Ως ανώτεροι θηρευτές στα οικοσυστήματα κρατούν σε ισορροπία τα τροφικά πλέγματα ενώ η παρουσία τους αποτελεί ένδειξη υγείας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η απώλειά τους, αντίστοιχα, σηματοδοτεί σοβαρές δυσλειτουργίες στο οικοσύστημα.
Η προστασία τους εξαρτάται άμεσα από την ανθρώπινη δράση. Όταν αγγελοκαρχαρίες παγιδεύονται σε αλιευτικά εργαλεία, πρέπει να απελευθερώνονται αμέσως και να δηλώνονται στο Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών (ΤΑΘΕ) βάσει των όρων αδειών αλιείας. Δεν επιτρέπεται η κατοχή, εκφόρτωση ή η πώλησή τους.
Οι γνώσεις μας για τους αγγελοκαρχαρίες στην Κύπρο έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια μέσα από οργανωμένες συλλογικές δράσεις, δεδομένα Επιστήμης των Πολιτών και το Εθνικό Πρόγραμμα Συλλογής Δεδομένων Αλιείας που υλοποιεί το ΤΑΘΕ και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η iSea, η Enalia Physis, Marine and Environmental Research (MER) lab και το ΤΑΘΕ εργάζονται για τη χαρτογράφηση της κατανομής των ειδών στην Κύπρο και την αναγνώριση σημαντικών περιοχών για την αναπαραγωγή και τη διατροφή τους. Η κατανόηση της γεωγραφικής κατανομής είναι το πρώτο και καθοριστικό βήμα για την αποτελεσματική προστασία τους. Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως παρόλο που οι καταγραφές αγγελοκαρχαριών είναι περιορισμένες, σύμφωνα με πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα οι παράκτιες περιοχές της Κύπρου προσφέρουν κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης για τους αγγελοκαρχαρίες.
Με συντονισμένη δράση, ενημέρωση και ενίσχυση των μέτρων προστασίας η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό καταφύγιο για τους αγγελοκαρχαρίες στη Μεσόγειο.
