5 χρόνια συνεχών πρωτοβουλιών για την προστασία των σπάνιων αυτών καρχαριών των ελληνικών θαλασσών
Πέμπτη 26 Ιουνίου 2025
26 ΙΟΥΝΙΟΥ – ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΑΓΓΕΛΟΚΑΡΧΑΡΙΩΝ
5 ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΝΕΧΩΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΠΑΣΙΩΝ ΑΥΤΩΝ ΚΑΡΧΑΡΙΩΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΑΛΑΣΣΩΝ
ε αφορμή τη σημερινή Διεθνή Ημέρα Αγγελοκαρχαριών, η iSea αναδεικνύει τις δράσεις που υλοποιούνται για τη διατήρηση των τριών ειδών αγγελοκαρχαριών που εντοπίζονται στις ελληνικές θάλασσες, υπογραμμίζοντας τη σταθερή και ουσιαστική συμβολή των ανθρώπων της θάλασσας.
Η Ελλάδα είναι μία από τις ελάχιστες χώρες της Μεσογείου που φιλοξενούν και τα τρία είδη αγγελοκαρχαριών: τη ρίνα ή αγγελοκαρχαρία (Squatina squatina), τη ματορίνα (S. oculata) και την ακανθορίνα (S. aculeata). Αν και στο παρελθόν ήταν κοινά είδη, σήμερα οι πληθυσμοί τους έχουν μειωθεί δραματικά κι επιβιώνουν μόνο σε απομονωμένες περιοχές, καθώς για δεκαετίες υπέστησαν μαζική μείωση λόγω υπεραλίευσης και υποβάθμισης των φυσικών τους ενδιαιτημάτων. Παρά το γεγονός ότι πλέον προστατεύονται από αυστηρή διεθνή νομοθεσία, εξακολουθούν να απειλούνται, κυρίως λόγω έλλειψης πληροφόρησης, περιορισμένης αναγνώρισης και παρεμπίπτουσας αλίευσης τους.
Στην πρόσφατη αναθεώρηση του Ελληνικού Κόκκινου Καταλόγου, και τα τρία είδη αξιολογήθηκαν ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα, λόγω της χαμηλής αφθονίας, των περιορισμένων τοπικών πληθυσμών και των καταγεγραμμένων τοπικών εξαφανίσεων σε περιοχές όπου άλλοτε αφθονούσαν.
Απαντώντας σε αυτή την ανάγκη, η iSea από το 2020 ξεκίνησε την πρωτοβουλία Angel Shark Project: Greece, ως εθνική επέκταση του διεθνούς Angel Shark Project, σε συνεργασία με τη Shark Trust, το Zoological Society of London (ZSL), το Πανεπιστήμιο Λας Πάλμας της Γκραν Κανάρια (ULPGC), και το Zoological Research Museum Alexander Koenig (ZFMK). Η πρωτοβουλία στοχεύει στον εντοπισμό των κρίσιμων ενδιαιτημάτων, στη μείωση της παρεμπίπτουσας αλιείας και στη διαμόρφωση εργαλείων πολιτικής για την προστασία των αγγελοκαρχαριών.
Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, μέσα από εκτεταμένη ερευνητική δράση, καθώς και με τη συνεργασία διεθνών εταίρων, όπως το Angel Shark Conservation Network, το Shark Conservation Fund, το Save Our Seas, το UNEP/CMS, το WWF Mediterranean Initiative κ.α., συγκεντρώθηκαν πολύτιμα δεδομένα που άλλαξαν ριζικά τη γνώση μας για τα είδη στην Ελλάδα. Σήμερα, όχι μόνο γνωρίζουμε τις κρίσιμες περιοχές παρουσίας των αγγελοκαρχαριών, αλλά έχουμε πλέον τεκμηριωμένες επιβεβαιώσεις παρουσίας στο φυσικό τους περιβάλλον, ζωντανών, ελεύθερων ατόμων. Κάτι τέτοιο, πριν από λίγα μόλις χρόνια, φάνταζε σχεδόν αδιανόητο.
Στην καρδιά, όμως, αυτής της επιτυχίας βρίσκονται οι ίδιοι οι αλιείς. Οι άνθρωποι που ζουν καθημερινά στη θάλασσα, που πρώτοι συναντούν τους αγγελοκαρχαρίες στα δίχτυα τους, αποτελούν πολύτιμους συμμάχους. Με τη βοήθεια εργαλείων, όπως οδηγοί αναγνώρισης και ενημερωτικό υλικό, σεμινάρια κι εκπαιδεύσεις, η iSea ενδυναμώνει τους αλιείς ώστε να αναγνωρίζουν τα προστατευόμενα είδη, να αποφεύγουν την εκφόρτωση τους και να καταγράφουν τις παρατηρήσεις τους. Ήδη, επαγγελματίες αλιείς από τα Δωδεκάνησα, το Βόρειο Αιγαίο και την Κρήτη, συμβάλλουν ενεργά στην προστασία των αγγελοκαρχαριών, επιστρέφοντας ζωντανά άτομα στο φυσικό τους περιβάλλον. Η συνεργασία αυτή δεν είναι απλώς μια πράξη ευθύνης· αποτελεί μια έμπρακτη γέφυρα μεταξύ της αλιείας και της περιβαλλοντική προστασίας.
Το βλέμμα της iSea στρέφεται τώρα στο μέλλον, με στοχευμένες δράσεις σε τρεις άξονες:
- Επέκταση της εκπαίδευσης αλιέων σε ακόμη περισσότερες περιοχές, ώστε να ενισχυθεί η αναγνώριση και η ασφαλής απελευθέρωση των αγγελοκαρχαριών.
- Διαμόρφωση Εθνικού Σχεδίου Δράσης σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο θα προβλέπει δράσεις προστασίας για τα τρία είδη.
- Σήμανση ζωντανών ατόμων, με στόχο την παρακολούθηση της μετακίνησης και της συμπεριφοράς τους με τη χρήση δορυφορικών πομπών, κάτι που
εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
Η Διεθνής Ημέρα Αγγελοκαρχαριών δεν είναι συμβολική. Αποτελεί μια ευκαιρία να αναγνωρίσουμε πως ακόμα και τα «χαμένα» είδη μπορούν να ανακάμψουν όταν η επιστήμη, η γνώση και οι τοπικές κοινωνίες εργάζονται μαζί. Η Ελλάδα, με την πλούσια θαλάσσια βιοποικιλότητα και τη βαθιά της σύνδεση με τη θάλασσα, μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα παγκόσμιας καλής πρακτικής για τη διατήρηση των αγγελοκαρχαριών.
