By ElasmoCatch

Το πρόγραμμα By ElasmoCatch αφορά στη μελέτη των αλληλεπιδράσεων των ελασμοβράγχιων (καρχαριών και σαλαχιών) με την αλιεία στην Ελλάδα, καθώς και στη μελέτη της βιολογίας και οικολογίας τους.

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2020 με επισκέψεις σε αλιευτικά σκάφη της παράκτιας και μέσης αλιείας  στα λιμάνια της Αλεξανδρούπολης, της Καβάλας και της Μηχανιώνας για την καταγραφή των αλιευμάτων ελασμοβράγχιων. Το 2021 συνεχίστηκε με επισκέψεις σε αλιευτικά σκάφη της παράκτιας αλιείας στη Χαλκιδική με συστηματική συλλογή δεδομένων για τα αλιευμένα και εκφορτώμενα ελασμοβράγχια.

Το 2022 η ερευνητική προσπάθεια εστίασε στην ιδιαίτερα σημαντική περιοχή του Εθνικού Πάρκου Υγροτόπων Αμβρακικού Κόλπου. Οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν τα προηγούμενα χρόνια στο Β. Αιγαίο εφαρμόστηκαν στη περιοχή και συλλέχθηκαν συστηματικά δεδομένα από 340 αλιευτικά ταξίδια. Για τον σκοπό αυτό, η iSea διατηρεί ερευνητική βάση στο Μενίδι Αιτωλοακαρνανίας με μόνιμο προσωπικό όλο τον χρόνο, αλλά και επισκέπτες ερευνητές. 

Το 2023 η συλλογή αλιευτικών δεδομένων στη περιοχή του Αμβρακικού κόλπου συνεχίζεται, ενώ στην ερευνητική προσπάθεια προστίθεται και η συλλογή δεδομένων ανεξάρτητων της αλιείας μέσω προσαρμοσμένων πρωτοκόλλων για την βιντεοσκόπηση και οπτική καταγραφή της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Επιπλέον θα μελετηθούν οι τροφικές σχέσεις μεταξύ των ειδών, θα χαρτογραφηθεί ή αλιευτική προσπάθεια και θα αναλυθούν βιολογικά χαρακτηριστικά του κάθε είδους όπως οι ρυθμοί ανάπτυξης  τους.

Τα δεδομένα συλλέγονται με βάση το πρωτόκολλο της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας για την παρακολούθηση της παρεμπίπτουσας αλιείας ευάλωτων ειδών, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα συλλέγονται και βιολογικά δεδομένα για τα είδη σχετικά με τη μορφομετρία τους και τη γεννητική τους ωριμότητα, ενώ συλλέγεται και γενετικό υλικό.

Ταυτόχρονα πραγματοποιούνται μελέτες για τις επιπτώσεις της παρεμπίπτουσας αλίευσης στην υγεία συλληφθέντων ατόμων και συλλέγονται δεδομένα για να υπολογιστεί το ποσοστό επιβίωσης τους  μετά την απελευθέρωση για κάθε είδος ανά αλιευτικό εργαλείο με τη χρήση σήμανσης. Το 2022 εφαρμόστηκε σήμανση σε 134 ελασμοβράγχια. Η εφαρμογή σήμανσης σε τουλάχιστον 5 είδη σαλαχιών και 2 είδη καρχαριών και οι επανασυλλήψεις τους από την αλιευτική κοινότητα βοηθούν σημαντικά και στη μελέτη της οικολογίας των ειδών στην περιοχή.

Βρες εδώ τι θα κάνεις αν εντοπίσεις ένα σαλάχι ή καρχαρία με σήμανση.

Βρες εδώ όλα τα άτομα που έχουν σημανθεί στο Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού Κόλπου.

Το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού Κόλπου

Το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού ιδρύθηκε στις 21 Μαρτίου 2008 με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 11989/2008 (ΦΕΚ 123/΄Δ/21-03-2008). Η ανακήρυξη της περιοχής ως Εθνικό Πάρκο και ο καθορισμός χρήσεων, όρων και περιορισμών, ήταν το αποκορύφωμα μιας μακρόχρονης προσπάθειας για την προστασία της σε εθνικό επίπεδο. Η μεγάλη βιολογική, οικολογική, αισθητική, επιστημονική, γεωμορφολογική και παιδαγωγική αξία της περιοχής έχει αναγνωριστεί διεθνώς με την ένταξη της στους υγροτόπους Διεθνούς σημασίας της Συνθήκης Ραμσάρ (2/2/1971), με την οριοθέτηση 4 περιοχών του Δικτύου Natura 2000 (με κωδικούς: GR2110001, GR2110004, GR2310006 και GR2310014), καθώς επίσης και από τις συμβάσεις της Βέρνης (19/9/1979), της Βόννης (23/6/1979) και της Βαρκελώνης (16/2/1976).

Επίσης, όλη η θαλάσσια έκταση του Αμβρακικού Κόλπου έχει ενταχθεί στο δίκτυο NATURA 2000, με κωδικό GR2110001 ΕΖΔ (Ειδικές Ζώνες Διατήρησης) – πΤΚΣ (Τόπους Κοινοτικής Σημασίας) σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση του Εθνικού Καταλόγου Natura 2000 (ΦΕΚ 4432Β/15-12-2017).

Ο Αμβρακικός Κόλπος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και μεγαλύτερους υγροτόπους της χώρας. Αποτελεί έναν ημίκλειστο κόλπο (400 χλμ2) που επικοινωνεί με το Ιόνιο πέλαγος μέσω μιας στενής και ρηχής λωρίδας θάλασσας. Οι υγρότοποι θεωρούνται σε παγκόσμια κλίμακα ως μέρη πολύ μεγάλης οικολογικής και οικονομικής αξίας με τεράστιο βιολογικό ενδιαφέρον. Ο Αμβρακικός Κόλπος αποτελεί ένα από τα πιο πολύπλοκα μωσαϊκά υγροτόπων στην Ελλάδα, με 20 μικρές και μεγάλες λιμνοθάλασσες. Σύμφωνα με τα κριτήρια αξιολόγησης της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ στο Εθνικό Πάρκο εντοπίζονται 17 τύποι φυσικών ενδιαιτημάτων. Η ευρύτερη περιοχή του Εθνικού Πάρκου είναι γνωστή για την εξαιρετική της σημασία για την ορνιθοπανίδα (περισσότερα από 295 είδη πουλιών) σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και αποτελεί κόμβο για το κύριο μεταναστευτικό μονοπάτι πολλών ειδών της ορνιθοπανίδας. Στην περιοχή υπάρχουν 6 παγκοσμίως απειλούμενα πτηνά. Στα νερά του Αμβρακικού κόλπου ζουν και αναπαράγονται τουλάχιστον 33 είδη ψαριών. Λόγω της μεγάλης παραγωγικότητας του κόλπου, στην περιοχή διαχειμάζει και η θαλάσσια χελώνα Caretta carettaπου αποτελεί απειλούμενο είδος. Επίσης, το πιο χαρακτηριστικό θαλάσσιο θηλαστικό της περιοχής είναι το ρινοδέλφινοTursiops truncatus, του οποίου περίπου 150 άτομα αριθμούνται στην περιοχή, τα οποία κατοικούν μόνιμα στον Αμβρακικό κόλπο και παρουσιάζουν μοναδική συμπεριφορά και οικολογία

Όσον αφορά στα ελασμοβράγχια (καρχαρίες και σαλάχια), οι μελέτες που έχουν εκπονηθεί είναι περιορισμένες, αλλά υποδηλώνουν την παρουσία απειλούμενων σαλαχιών στην περιοχή. Δεδομένα επιστήμης των πολιτών επίσης αναδεικνύουν ότι πρόκειται για μια εξίσου σημαντική περιοχή και για τα ελασμοβράγχια με δεκάδες καταγραφές κινδυνευόντων ειδών τα τελευταία 5 χρόνια.

Μάθε περισσότερα για το Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού Κόλπου εδώ.

Μπορείτε να βρείτε τον οδηγό αναγνώρισης των ειδών καρχαριών και σαλαχιών του Αμβρακικού εδώ

 

Ερευνητική ομάδα

Υπεύθυνος προγράμματος: Γεώργιος Ράλλης

Συλλογή δεδομένων: Γεώργιος Ράλλης, Βασίλης Μηνασίδης

Διαχείριση δεδομένων: Ιωάννης Γιώβος, Γεώργιος Ράλλης, Βασίλης Μηνασίδης

Επιστημονικοί Σύμβουλοι: Δημήτρης Μουτόπουλος, Carlotta Mazzoldi, Ιωάννης Γιώβος

 

Συνεργάτες

Χρηματοδότες